1. Các loại sữa:
Thành phần dinh dưỡng trong 100g sữa ( Viện Dinh Dưỡng 1995)
|
Loại sữa
|
Đạm(g)
|
Mỡ ( g)
|
Đường (g)
|
Năng lượng (calo)
|
|
Sữa mẹ
|
1,5
|
3,0
|
7,0
|
63
|
|
Sữa bò tươi
|
3,9
|
4,4
|
4,8
|
77
|
|
Sữa dê
|
3,5
|
4,1
|
4,5
|
71
|
|
Sữa trâu
|
7,0
|
10
|
5,0
|
142
|
|
Sữa đậu nành
(100g/1lit)
|
3,1
|
1,6
|
0,4
|
29
|
So với sữa mẹ về thành phần các chất dinh dưỡng thì các loại sữa này đều thiếu đường, thừa đạm, riêng chất béo thì quá nhiều trong sữa trâu và quá ít trong sữa đậu nành.
.Trong các loại sữa thì sữa bò vẫn là loại sữa được sử dụng phổ biến nhất để nuôi dưỡng trẻ nhỏ khi không đuợc bú sữa mẹ, vì sữa bò có giá trị dinh dưỡng cao, dễ tiêu hóa, hấp thu hơn các loại sữa khác. Tuy nhiên sữa bò có nhiều dạng khác nhau.
- Sữa bò tươi thường khó bảo quản và dễ nhiễm khuẩn, ít sử dụng cho trẻ nhỏ.
- Sữa đặc có đường tuy đã tiệt trùng tốt, nhưng tỷ lệ đường cao, nếu pha loãng sữa thì tỷ lệ đạm, mỡ quá ít, không nên sử dụng lâu dài để nuôi trẻ.
- Sữa bột tốt hơn sữa đặc có đường vì tỷ lệ thành phần các chất cân đối tốt . Hiện nay trên thì trường có rất nhiều loại sữa bột, các công thức chế biến đều hướng về công thức gần giống sữa mẹ, nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng, đặc biệt chú trọng về phát triển trí não và tăng cường hệ miễn dịch của trẻ. Các nhãn hiệu sữa bột đều có hai loại, sữa bột cho trẻ dưới 6 tháng tuổi (công thức 1), và sữa bột cho trẻ trên 6 tháng tuổi (công thức 2). Trong công thức 1 thường có sự thay đổi thành phần các chất dinh dưỡng cả về chất và lượng để phù hợp với chức năng gan, thận của trẻ còn non yếu.Trong công thức 2 thường bổ sung thêm chất khoáng và vitamin để đáp ứng cho trẻ ở thời kỳ ăn bổ sung.
Khi cho trẻ ăn sữa bột cần pha chế theo sự chỉ dẫn đã ghi trên hộp, không nên tự ý thêm hay giảm lượng sữa hoặc nước vì pha quá nhiều sữa thì trẻ không tiêu hóa, hấp thu tốt, pha quá loãng nhiều nước sữa không đủ dinh dưỡng cho trẻ. Trong mỗi hộp sữa đều có thìư đong sữa. Thông thường đong 1 thìa gạt ngang pha với 30 ml nước sôi để ấm. 55 độ C- 60 độ quấy đều để sữa tan, đôi khi có thìa đong sữa to hơn hoặc nhỏ hơn, cần chú ý pha theo chỉ dẫn của từng loại sữa. Khi sử dụng một loại sữa bột nhãn hiệu nào đó không phù hợp với tiêu hoá của trẻ ( khẩu vị, nôn, táo bón…) thì mới thay đổi loại sữa bột nhãn hiệu khác.
2. Cách cho ăn:
Số lần ăn trong ngày tùy thuộc vào tháng tuổi của trẻ:
- Trẻ sơ sinh đến 2 tháng tuổi ăn 7 bữa/ 1 ngày
- Trẻ từ 3 – 5 tháng ăn 6 bữa/ 1ngày
- Trẻ từ 6 – 12 tháng ăn 5 bữa/ 1 ngày
- Số lượng sữa cho trẻ dưới 6 tháng trung bình 150 ml/1kg/1ngày.
- Trẻ từ trên 6 tháng ngoài các bữa ăn bổ sung (bột) nên cho trẻ ăn thêm 3-4 bữa sữa trong ngày, mỗi bữa 200ml.
3. Vệ sinh ăn uống
Nuôi trẻ bằng thức ăn nhân tạo đặc biệt cần lưu ý đến vệ sinh trong quy trình pha chế và sử dụng sữa.
- Trước khi pha sữa phải rửa tay sạch bằng xà phòng.
- Luộc dụng cụ pha chế hoặc nhúng kỹ vào nước sôi.
- Không nên dùng chai và đầu vú cao su, vì khó rửa sạch, vi khuẩn dễ phát triển và thường là nguyên nhân tiêu chảy ở trẻ nhỏ.
- Nếu cho trẻ ăn sữa bằng chai, thì phải dùng bàn chải cọ rửa chai sạch, luộc chai và đầu vú trước khi pha sữa. Khi cho ăn phải dốc chai để sữa ngập cổ bình, tránh nuốt phải không khí.
- Sau khi pha sữa để ấm mới cho trẻ ăn, không nên cho trẻ ăn sữa quá nguội trẻ dễ bị nôn trớ. Không cho trẻ ăn sữa còn thừa của bữa trước.
- Rửa sạch dụng cụ sau khi ăn và để nơi khô ráo, tránh ruồi nhặng đậu vào.
Hiện nay trên thị trường có nhiều loại sữa bột công thức dùng cho trẻ, để lựa chọn được loại sữa tốt, phù hợp với sự tiêu hoá hấp thu và phát triển của bé thì các bà mẹ nên chú ý đến các thành phần dinh dưỡng chủ yếu như protein (đạm Whey/ casein = 60/40), với tỷ lệ này gần giống sữa mẹ giúp trẻ hấp thu tốt, không bị ọc sữa, nôn trớ. Các thành phần Carbonhydrat là các gốc đường tự nhiên như lactose, Derterin mantose và thành phần lipid là tiền DHA, ARA (omega 3, omega6) sẽ tốt cho phát triển trí não, thị lực của trẻ. Ngoài ra một số loại sữa có bổ sung thêm Probiotic (Bifidus BB12) giúp cho bé có hệ tiêu hoá khoẻ mạnh, tăng cường miễn dịch
Bác sỹ celia